Παρέμβαση κου Σπυρέλη - Μερικά σχόλια για την επιδίωξη της Ε.Ε. να έντάξει τις Τ.Π.Ε. στην Εκπαιδευτική διαδικασία.

A. Οι εφαρμογές των Τ.Π.Ε. σίγουρα επιδρούν στην κοινωνία και αυτό είναι πλέον µια αναμφισβήτητη πραγματικότητα και αναγκαιότητα που δεν επιδέχεται σχεδόν καμία αμφιβολία, αντανακλάται δε σε κάθε πτυχή της κοινωνικής, οικονοµικής και πολιτιστικής μας δραστηριότητας. Μια από τις επιδράσεις είναι η δηµιουργία µιας παράλληλης κοινωνίας, της Κοινωνίας της Πληροφορίας, για την οποία στη σηµερινή εποχή αναπτύσσεται πολλή συζήτηση, ιδιαίτερα για τις δυνατότητες που αυτή προσφέρει στη ζωή µας.

B. Ένας από τους πολλούς τοµείς στους οποίους έχουν διεισδύσει οι Τ.Π.Ε.και επηρεάζουν τις δοµές της είναι η εκπαίδευση. Οι Νέες Τεχνολογίες της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας υπόσχονται ότι θα προσφέρουν νέους τρόπους μάθησης, πληροφόρησης, επικοινωνίας και εργασίας, και καθιστούν αναγκαία την ενσωμάτωση τους στην εκπαιδευτική διαδικασία με τις δυνατότητες που παρέχουν ως διδακτικά και µαθησιακά εργαλεία.
Οι Νέες Τεχνολογίες υπόσχονται και μάλλον µπορούν να επηρεάσουν θετικά το περιβάλλον µάθησης , να επιφέρουν ουσιαστικές καινοτομίες μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, τόσο στα μέσα διδασκαλίας όσο και στη μαθησιακή-διδακτική διαδικασία αυτή καθεαυτή, προωθώντας την διερευνητική και την συνεργατική μάθηση και γενικότερα την απόκτηση νέων γνωστικών δεξιοτήτων από τους μαθητές. Η ενσωμάτωση των Τ.Π.Ε. στο σχολικό πρόγραμμα διδασκαλίας αντιμετωπίζεται ως μοχλό ανάπτυξης και προόδου. Η παιδαγωγική τους αξιοποίηση θεωρείται μια πολλά υποσχόμενη εκπαιδευτική καινοτομία (UNESCO, 2005* Κ.Ε.Ε., 2006) και έτσι, τα σχολεία και οι εκπαιδευτικοί αποκτούν νέους ρόλους, με κύριους προσανατολισμούς την προετοιμασία μαθητών για τη νέα κοινωνία της γνώσης, της δημιουργίας και της τεχνολογίας.

Ορισμένες από τις «προκλήσεις» που αντιμετωπίζουν τα νέα μαθησιακά περιβάλλοντα με την εισαγωγή των Τ.Π.Ε. είναι:

1. η εμμονή στην παράδοση,
2. αμφιβολίες για τις νέες εκπαιδευτικές μεθόδους,
3. αμφιβολίες για την αναδιοργάνωση,
4. δυσκολίες στην αυτόνομη μάθηση (elearningeuropa.info, 2006).
5. η ανάγκη για αξιολόγηση κάτω από τους νέους όρους,

Η επικρατούσα κατάσταση στο σημερινό Ελληνικό Σχολείο.

Στα περισσότερα σχολεία υπάρχουν:

1. εργαστήριο πληροφορικής, που διαθέτουν Η/Υ συνδεμένους στο διαδίκτυο, (με ευρυζωνική σύνδεση μάλλον μικρός αριθμός.)

2. βιβλιοθήκη (κυρίως μικρές που αρκετές από αυτές δεν ικανοποιούν τις ανάγκες των μαθητών.)

3. εργαστήριο φυσικών επιστημών,

4. αρκετά σύγχρονα εργαλεία (όπως βιντεοπροβολείς, τηλεοράσεις, συσκευές αναπαραγωγής video, CD και DVD, καθώς και αρκετά εκπαιδευτικά λογισμικά.)

Τα γραφεία των Διευθυντών και οι χώροι γραμματείας διαθέτουν Η/Υ, ενώ δεν υπάρχει σχετικός εξοπλισμός στο γραφείο των εκπαιδευτικών.

Αρκετοί εκπαιδευτικοί κατέχουν Η/Υ, συνδεμένο στο διαδίκτυο, και τον χρησιμοποιούν κυρίως για θέματα σχετικά με την Εκπαίδευση και λιγότερο για παιχνίδια, ψυχαγωγία και διασκέδαση.

Παρατηρείται βέβαια το ότι:

1. δεν χρησιμοποιούν γενικά την ηλεκτρονική αλληλογραφία,
2. δεν χρησιμοποιούν γενικά τους υπολογιστές και το διαδίκτυο στο σχολείο
3. και μια μικρή έως ελάχιστη μειοψηφία χρησιμοποιεί υπολογιστές και εκπαιδευτικά λογισμικά στο μάθημά τους.

Ουσιαστική παιδαγωγική αξιοποίηση γίνεται από μεμονωμένες περιπτώσεις/εξαιρέσεις εκπαιδευτικών στο μάθημά τους, καθώς και μέσω δραστηριοτήτων όπως έκδοση σχολικής εφημερίδας, συμμετοχή σε καινοτόμα προγράμματα (περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, e-twinning, αγωγής υγείας κλπ.)

Οι εκπαιδευτικοί και οι διοικούντες γενικά τηρούν θετική στάση απέναντι στις Τ.Π.Ε., τις αντιμετωπίζουν ως χρήσιμα επικουρικά εργαλεία και εποπτικά μέσα διδασκαλίας, αλλά είναι εξοικειωμένοι σε μικρό βαθμό, κυρίως σχετικά με τις βασικές δεξιότητες στη χρήση υπολογιστών και όχι σχετικά με την παιδαγωγική τους αξιοποίηση. Η χρήση των Τ.Π.Ε., τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από τους μαθητές, προϋποθέτει εξοικείωση με αυτές. Οι εκπαιδευτικοί είναι καθόλου έως ελάχιστα ενημερωμένοι (ή δεν μπορούν να φανταστούν τις σχετικές δυνατότητες) σχετικά με την παιδαγωγική αξιοποίηση των Τ.Π.Ε.

Οι μαθητές, σε σημαντικό ποσοστό διαθέτουν Η/Υ στο σπίτι και από αυτούς αρκετοί έχουν σύνδεση στο διαδίκτυο. Σχεδόν όλοι οι μαθητές που διαθέτουν υπολογιστή τον χρησιμοποιούν για παιχνίδια, ψυχαγωγία και διασκέδαση, ενώ ελάχιστα για θέματα σχετικά με την Εκπαίδευση (αντικατέστησε την παλιά εγκυκλοπαίδεια, αλλά με τρόπο επικίνδυνο πολλές φορές – έλλειψη μεθόδων αξιολόγησης της πληροφορίας-, και καθόλου χρηστικό για την διαδικασία της γνώσης λόγω υπερβολικής χρήσης των copy, paste & print.) Σε πολύ μικρότερα ποσοστά χρησιμοποιούν τον υπολογιστή και το διαδίκτυο στο σχολείο.

Τίθενται τα ακόλουθα ερωτήματα προς διερεύνηση και απάντηση:

1. Θα αλλάξουν τα προγράμματα σπουδών και θα προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα;
2. Θα αλλάξει ο προσανατολισμός του Λυκείου και το πανελλαδικό σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση;
3. Θα δοθεί έμφαση ώστε να αυξηθεί ο βαθμός εξοικείωσης των εμπλεκομένων (εκπαιδευτικοί -έχουν τη θέληση αλλά όχι και τις απαιτούμενες γνώσεις για να χρησιμοποιήσουν τις Τ.Π.Ε. συστηματικά στη δουλειά τους, μαθητές -η μη συνήθεια των μαθητών να διδάσκονται και να μαθαίνουν με νέους τρόπους- , οικογένεια, κοινωνία -ενώ αρχικά ενθουσιάζονται και κινητοποιούνται, μη συνηθισμένοι στην εκπαιδευτική διαδικασία μάθησης με αυτόν τον τρόπο, θεωρούν τη μελέτη και διδασκαλία μέσω Τ.Π.Ε. κάτι που δεν εμπίπτει στις διαδικασίες του σχολείου.);
4. Θα υπάρξει επαρκής και εύχρηστος εξοπλισμός και αίθουσα ανά εκπαιδευτικό ή ανά ειδικότητα;
5. Θα δημιουργηθούν οι ρυθμίσεις ώστε αυτό να είναι υποχρεωτικό από το Α.Π;
6. Θα στηριχθεί (οικονομικά) ο εκπαιδευτικός ή θα περιμένουμε για μια ακόμη φορά από τον φτωχό και απαξιωμένο δασκαλάκο να φέρει την επανάσταση στο χώρο της Παιδείας εισάγωντας τις Νέες Τεχνολογίες.

Ανατροπές δεν γίνονται μόνο με ευχολόγια, διαπιστώσεις επιμορφώσεις (αξιοποίηση προγραμμάτων Ε.Ε.), χωρίς ουσιαστικές αλλαγές, οικονομική ενίσχυση και στηριζόμενοι στις προθέσεις και προσπάθειες ορισμένων που χωρίς στήριξη η προσπάθειά τους καταλήγει τις περισσότερες φορές σε αποτυχία.

Για να μπορέσει να υποστηριχθεί επιτυχώς η εισαγωγή των Τ.Π.Ε. στην εκπαίδευση (Α/θμια-Β/θμια) παράλληλα με την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην εκπαίδευση. Θα πρέπει να υπάρξει:

1. Θεσμοθέτηση κεντρικής επιτροπής στήριξης και ενίσχυσης του διδακτικού έργου με καθήκοντα:,
   • Να εφοδιάζει διαρκώς την τράπεζα θεμάτων με ποιοτικά θέματα, να τα ανανεώνει από χρονιά σε χρονιά και να τα κοινοποιεί στις περιόδους που διδάσκονται τα αντίστοιχα κεφάλαια στα σχολεία.
   • Να ερευνά τα προβλήματα που προκύπτουν κατά την υλοποίηση των αναλυτικών προγραμμάτων στα σχολεία.
   • Να εισηγείται στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο αλλαγές στα αναλυτικά προγράμματα.
   • Να οργανώνει επιμορφωτικά σεμινάρια ταχύρρυθμα ή ετήσια, ανάλογα με τα προβλήματα και τις ανάγκες που διαπιστώνει.
   Τα μέλη της επιτροπής να επιλέγονται με βάση το συγγραφικό τους έργο, τις μεταπτυχιακές σπουδές στη σχολή συντονιστών-αξιολογητών, τις μεταπτυχιακές σπουδές στα επιστημονικά αντικείμενα που διδάσκονται στο σχολείο, τις μεταπτυχιακές σπουδές στη διδακτική και το χρόνο διδακτικής εμπειρίας.
2. Θεσμοθέτηση περιφερειακών επιτροπών στήριξης και ενίσχυσης του διδακτικού έργου με καθήκοντα:
   • Να εφοδιάζουν τους εκπαιδευτικούς με βιβλία, συγγράμματα και μελέτες που αφορούν την βελτίωση των τεχνικών διδασκαλίας.
   • Να οργανώνουν την επικοινωνία μεταξύ των καθηγητών που διδάσκουν το ίδιο μάθημα κατά τακτά χρονικά διαστήματα (π.χ. μια φορά το μήνα για κάθε μάθημα), με σκοπό την αποσαφήνιση διδακτικών τεχνικών, την αναζήτηση νέων, την ανάλυση των προεκτάσεων της διδακτέας ύλης και τον καθορισμό κανόνων για τη σχέση μεταξύ των θεμάτων που διδάσκονται και των θεμάτων που ζητούνται να απαντηθούν στα test, στα διαγωνίσματα, στις προαγωγικές και στις πανελλήνιες εξετάσεις.
   • Να παρακολουθούν την υλοποίηση των αναλυτικών προγραμμάτων και να εντοπίζουν τα προβλήματα που παρουσιάζονται. Στις περιπτώσεις μη σωστής εφαρμογής του προγράμματος να συνεργάζονται με τους εκπαιδευτικούς προς την κατεύθυνση της άρσης των αιτιών που δημιουργούν τα προβλήματα. Να υποβάλλουν εκθέσεις για τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην εφαρμογή των αναλυτικών προγραμμάτων στα σχολεία που έχουν χρεωθεί και να εισηγούνται λύσεις των προβλημάτων αυτών στην κεντρική επιτροπή.
   Οι εκπαιδευτικοί που θα στελεχώνουν τις περιφερειακές επιτροπές να επιλέγονται με ανάλογα κριτήρια που επιλέγονται και τα μέλη της κεντρικής επιτροπής. Οι καθηγητές αυτοί, πρέπει να εργάζονται με μειωμένο ωράριο στα σχολεία τους, στα μαθήματα που έχουν χρεωθεί, για να μην αποξενώνονται από τη διαδικασία μάθησης και να παίρνουν ικανό επίδομα (π.χ. διπλάσιο από εκείνο του διευθυντή σχολείου.)
   Στο τέλος κάθε σχολικής χρονιάς τα μέλη των περιφερειακών επιτροπών θα κρίνονται και από τους συναδέλφους τους με μυστική ψηφοφορία, αν έχουν την κατάλληλη επιστημονική υποδομή και το απαραίτητο ήθος, για να συνεχίσουν στην ίδια θέση την επόμενη χρονιά.
3. Ίδρυση μεταπτυχιακών με αντικείμενο τη διοίκηση σχολείων τον συντονισμό και την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου. Οι ενδιαφερόμενοι εκπαιδευτικοί να εισάγονται στις σχολές αυτές με εξετάσεις. Οι επιλογές των διευθυντών των σχολείων να γίνονται μόνο με αντικειμενικά κριτήρια. Το βασικότερο κριτήριο να είναι ο βαθμός πτυχίου από τα τμήματα αυτά.
4. Ίδρυση Καθηγητικών Πανεπιστημιακών Σχολών με αντικείμενο τη διδασκαλία των μαθημάτων στα Γυμνάσια και τα Λύκεια.
5. Να οργανωθούν σχολικές βιβλιοθήκες με εύχρηστο εξοπλισμό και αίθουσα ανά εκπαιδευτικό ή ανά ειδικότητα και να δοθεί η δυνατότητα πρόσβασης στο διαδίκτυο σε όλους τους μαθητές εντός σχολείου.
6. Nα διοριστούν γραμματείς και υποστηρικτικό προσωπικό σε όλα τα σχολεία και να αναλάβουν ολόκληρο το γραφειοκρατικό έργο.
7. Τα νέα σχολικά κτίρια να διαθέτουν ατομικά γραφεία εκπαιδευτικών και πολυχώρο για την εγκατάσταση βιβλιοθήκης, αναγνωστηρίου και δικτύου ελεύθερης πρόσβασης στο διαδίκτυο.
8. Με ευθύνη της ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ οι σχολικές μονάδες να παραμένουν ανοιχτές και μετά το πέρας της λειτουργίας του σχολείου (απογεύματα, διακοπές Χριστουγέννων, Πάσχα, Καλοκαίρι) προκειμένου να είναι δυνατή η χρήση της Βιβλιοθήκης, των Εργαστηρίων Πληροφορικής και της αίθουσας εκδηλώσεων, από τους Μαθητές και τους Εκπαιδευτικούς.
9. Ουσιαστική οικονομική αναβάθμιση των εκπαιδευτικών.